Integrale samenwerking voor verloskundige zorg in Limburg

Oratie Marc Spaanderman, bijzonder hoogleraar Transmurale Verloskunde aan de Universiteit Maastricht

Om de sterfte van pasgeborenen terug te dringen heeft het Ministerie van VWS in 2009 dwingende aanbevelingen gegeven om de zorg voor moeder en kind rond zwangerschap en geboorte te verbeteren. In Limburg heeft dit geleid tot een unieke, integrale wens van alle betrokkenen om deze zorg samen te delen. Alle ziekenhuizen, verloskundigenpraktijken, kraamcentra, patiëntenorganisaties en de jeugdgezondheidszorg werken samen om in de toekomst op een integrale, uniforme manier de zorg voor moeder en kind te dragen. Niet ná elkaar, maar naast elkaar. Om die samenwerkende verloskundige zorg mogelijk te maken heeft het Maastricht UMC+ een bijzonder hoogleraar Transmurale Verloskunde benoemd, prof. dr. Marc Spaanderman. Op vrijdag 22 februari aanvaardt hij officieel dit ambt met het uitspreken van zijn oratie. Hij pleit daarin niet alleen voor verder versterking en intensivering van de samenwerking. Hij wil ook ‘af’ van het idee dat zwanger zijn een gezonde conditie is. Een zwangerschap kent vele risico’s waar eerder en beter naar gekeken moet worden.

“De intentie tot samenwerking is er al langer in deze regio, en een jaar geleden hebben we dit vastgelegd in een convenant”, vertelt Spaanderman. “Dit is uniek omdat we in Limburg met álle betrokkenen van plan zijn om integraal samen te werken. De wereld van de verloskunde bestaat op dit moment uit twee bijna gescheiden werelden: of je bent ‘probleemloos’ zwanger en wordt begeleidt door de verloskundige, of er is ‘iets’ aan de hand, en je wordt begeleidt door een gynaecoloog. Dat gaat veranderen. Per zwangerschap gaan we een zorgpad bepalen, met ‘case managers’ die de zorg op vergelijkbare wijze uitvoeren. Op dit moment zijn we zover dat we met alle betrokken partijen, de exacte zorgpaden gaan uitwerken. Deze zorgpaden vormen de basis voor de nieuwe zorgdossiers die we gaan opbouwen. Belangrijk daarbij is dat er één moeder en kind dossier komt. Dat dossier wordt ook ‘meegenomen’ naar de jeugdgezondheidszorg. We willen niet alleen weten of een kind gezond ter wereld is gekomen, maar ook hoe het kind zich daarna heeft ontwikkeld. Daaruit kunnen we de kwaliteit van de zorg afleiden, en waar nodig bijsturen”, aldus Spaanderman.

Een zwangere is niet ziek, maar er zijn wel degelijk risico’s
“Hoewel zwangerschap meestal wordt gezien als een gezonde conditie, moeten we niet uit het oog verliezen dat een zwangerschap ook ongezond kan zijn en dus een risicosituatie is. Denk bijvoorbeeld aan vroeggeboorte, pre-eclampsie (zwangerschapsvergiftiging) of groeiafwijkingen van de foetus. Vaak aangrijpende ervaringen voor de (aanstaande) ouders. Het besef dat zwangerschap een risico situatie is, is noodzakelijk om de stap te maken naar pro-actieve anticiperende zorg. Heel veel van de mogelijke problemen en risico’s zijn namelijk al op voorhand te voorzien. Als we daar in onze zorg rekening mee houden, kunnen we deze risico ’s verkleinen of sneller ingrijpen als dat nodig is”, zegt Marc Spaanderman. “Ook de zwangere zelf en hun partner hebben hierin een belangrijke rol. We willen zwangeren zelf toegang geven tot hun eigen dossier en bijvoorbeeld lotgenoten contact mogelijk maken. Daarom worden ook jonge moeders zelf betrokken bij de totstandkoming van de zorgpaden en het zorgdossier.”

Patiënt kan nog kinderen krijgen na nieuwe operatie

Een kijkoperatie bij vrouwen met baarmoederhalskanker spaart de baarmoeder en behoudt de vruchtbaarheid. Het UMC Utrecht is een van de twee Nederlandse centra die de ingreep uitvoert. “We hopen dat deze ingreep meer bekendheid zal krijgen.”

Baarmoederhalskanker is gelukkig vaak goed te behandelen via een operatie, maar daarna kunnen vrouwen meestal geen kinderen meer krijgen. Een baarmoedersparende operatie biedt uitkomst. Oncologisch chirurgen verwijderen hierbij de tumor en de baarmoederhals, maar laten baarmoeder intact. Ze voeren de ingreep minimaal invasief (via een kijkoperatie) en via de vagina uit. De baarmoedersparende operatie kan ook via een gewone buikoperatie, maar vrouwen worden daardoor meestal toch nog onvruchtbaar. Jaarlijks krijgen ongeveer honderd jonge vrouwen met een kinderwens baarmoederhals-kanker.
Gynaecoloog Jonas van de Lande onderzocht hoe goed de nieuwe aanpak werkt. Hij volgde 67 patiënten met baarmoederhalskanker die tussen 2000 en 2008 de baarmoedersparende operatie ondergingen. De vrouwen hadden aangegeven misschien nog kinderen te willen. Patiënten komen in aanmerking voor de operatie als de tumor niet groter is dan twee centimeter en nog niet uitgezaaid is. De patiënten zijn geopereerd in het UMC Utrecht of in het UMC St Radboud.

Veilig en effectief
De nieuwe operatie blijkt veilig en effectief. In vijf jaar na de operatie werden 31 vrouwen zwanger en kwamen 20 gezonde baby’s ter wereld. Bij slechts drie vrouwen keerde de kanker terug, dat is vergelijkbaar met andere operaties. Geen enkele vrouw overleed aan de ziekte.

Oncologisch gynaecoloog prof. dr. René Verheijen van het UMC Utrecht begeleidde het promotieonderzoek van Van de Lande. Verheijen voerde de nieuwe operatie als een van de eersten in Nederland uit. “De ingreep is natuurlijk voorbehouden aan patiënten met baarmoederhalskanker en een kinderwens, maar voor die kleine groep is het een belangrijke vernieuwing”, reageert Verheijen. “Omdat nu nog slechts twee centra deze operatie uitvoeren, opereren we in het UMC Utrecht patiënten uit heel Nederland. We hopen dat deze ingreep meer bekendheid zal krijgen.”

Behandeling op maat
Het UMC Utrecht Cancer Center geeft alle patiënten met baarmoederhalskanker, niet alleen degenen met een kinderwens, een op maat gesneden behandeling. Die begint met een onderzoek naar mogelijke tumoruitzaaiingen in de lymfklieren. Deze zogenaamde ‘poortwachterklierprocedure’ is gebruikelijk bij borstkanker, maar het UMC Utrecht Cancer Center doet het als enige centrum bij baarmoederhalskanker. Afhankelijk van de ernst van de kanker, stellen artsen dan een behandelplan op.

Het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis (AVL) en het UMC Utrecht richten samen een nieuw oncologisch centrum op met een nieuwe locatie in Utrecht. Het UMC Utrecht draagt op gynaecologisch terrein bij met deze nieuwe en minimaal invasieve behandelingen.

Gynaecoloog Jonas van de Lande promoveert op 19 februari aan het UMC Utrecht. Hij werkt in het Kennemer Gasthuis in Haarlem.

Mogelijkheden bestrijding van kinkhoest onderzocht

Het vaccineren van vrouwen op het einde van de zwangerschap lijkt een haalbare en doelgerichte benadering om ziekte en sterfte door kinkhoest bij pasgeboren baby’s te voorkomen. Onderzoekers van het RIVM hebben afgelopen jaar de verschillende mogelijke vaccinatiescenario’s om kinkhoest terug te dringen beoordeeld. Met name om de risico’s voor hele jonge kinderen te beperken. De Gezondheidsraad kan de uitkomst van deze beoordeling meenemen in zijn advies over kinkhoestvaccinatie. Op dit moment is het kinkhoestvaccin in Nederland overigens nog niet geregistreerd voor gebruik tijdens de zwangerschap.

Cytokine in bloed zwangere beïnvloedt geboortegewicht baby

Zwangere patiënten met actieve reumatoïde artritis intensiever behandelen

De spiegel van verschillende cytokinen in het bloed blijkt bij zwangere vrouwen met reumatoïde artritis (RA)* direct van invloed te zijn op het geboortegewicht van hun baby. Cytokinen zijn een soort ontstekingshormonen, die bij actieve ziekte worden aangemaakt. Tot dusverre was wel bekend dat vrouwen met actieve RA vaker een baby met een lager geboortegewicht krijgen. Dat dit samenhangt met cytokinenspiegels, heeft onderzoekster Florentien de Steenwinkel van de afdeling Reumatologie van het Erasmus MC nu voor het eerst aangetoond.

Een lager geboortegewicht van de baby geeft op latere leeftijd een hoger risico op ouderdomssuikerziekte (diabetes mellitus) en hart- en vaatziekten. Actieve RA is dus niet alleen schadelijk voor de aanstaande moeder, maar mogelijk ook voor het ongeboren kind. Op dit moment zijn veel zwangere vrouwen met RA geneigd om het medicijngebruik met het oog op hun zwangerschap tot een absoluut minimum te beperken.

Maar dat is dus niet verstandig, weet Florentien de Steenwinkel nu. ,,Het is juist heel belangrijk dat zwangere vrouwen intensief worden behandeld. Ze moeten worden behandeld met de medicijnen die veilig zijn bevonden tijdens zwangerschap. De actieve reumatoïde artritis moet namelijk zoveel mogelijk tot rust worden gebracht.’’
De Steenwinkel keek in de bloedmonsters van zwangere patiënten naar drie verschillende cytokinen. Twee van deze cytokinen doen de RA opvlammen, een derde doet de ontstekingen juist doven. Zwangere vrouwen die relatief veel van het laatste cytokine in hun bloed hadden, bleken baby’s te krijgen met een normaal geboortegewicht, ook al was de ziekte van de vrouwen nog actief. De aanwezigheid van een van de twee opvlammende cytokinen hing juist samen met baby’s met een lager geboortegewicht. Dit effect kwam nog bovenop het effect van de actieve ziekte op het geboortegewicht.

Florentien heeft haar bevindingen onlangs gepubliceerd in het toonaangevende vaktijdschrift Annals of Rheumatic Diseases. Ze deed onderzoek in het zogeheten PARA-cohort van het Erasmus MC. Dat is een groep van meer dan 300 vrouwen met RA -van wie ongeveer 250 zwanger zijn geraakt- die al sinds 2002 worden gevolgd. Ook hun kinderen worden geobserveerd. De eerste onderzoeksgegevens over hun ontwikkeling in relatie tot ziekteactiviteit en medicijngebruik van de moeder tijdens de zwangerschap worden over enkele jaren verwacht.

*Reumatoïde artritis is een auto-immuun ziekte waarbij het afweersysteem zich keert tegen de gewrichten en daar ontstekingen veroorzaakt. De ziekte kan op alle leeftijden ontstaan. Ongeveer één op de tien Nederlanders heeft een bepaalde vorm van reuma, per jaar wordt bij 16.000 mensen reumatoïde artritis vastgesteld

Bron: Erasmus MC

Pas op bij het kerstdiner – Veel groenten en fruit niet veilig voor zwangere vrouw en jonge kind!

Groente en fruit uit Nederlandse supermarkten is voor de meest kwetsbare groepen zoals zwangere vrouwen baby’s en peuters vaak niet veilig volgens steekproef van WECF en PAN-Europe – vooral sla, tomaten, komkommers, appels, aardbeien, druiven en nectarines.

WECF[i] heeft meetgegevens van pesticideresiduen in groenten en fruit uit de Nederlandse winkelschappen geanalyseerd[ii] en vond vele resten van hormoonverstorende bestrijdingsmiddelen. Deze chemische stoffen kunnen al in hele lage dosis de ontwikkeling en gezondheid van kinderen aantasten.  WECF vond in 55% van de geteste aardbeien en in 90% van de appels uit Nederlandse supermarkten pesticideresiduen met hormoonverstorende werking, ondanks het feit dat Europa blootstelling aan zulke stoffen in voedsel sinds 2009 niet toelaat[iii]

Naar aanleiding van Europees onderzoek door PAN-Europe[iv], heeft  WECF in Nederland een steekproef uitgevoerd naar residuen in groenten en fruit in de winkelschappen en vond vele verschillende pesticide residuen, waarvan grote aantallen hormoonverstorende bestrijdingsmiddelen. Hiervoor werden de analyseresultaten van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit onder de loep genomenll. Bijvoorbeeld in één monster Nederlandse aardbeien werd een cocktail van 9 verschillende pesticide residuen gevonden, waarvan 2 met hormoonverstorende werking. In totaal werden 9 verschillende hormoonverstorende residuen in 90 aardbeien monsters gevonden. De gemiddelde (cumulative) concentratie was 0,50 mg/kg. “De vervuiling met deze stoffen in groenten en fruit in Nederlandse winkels  ligt op een vergelijkbaar niveau als in andere Europese landen, zoals blijkt uit het onderzoek van PAN-Europe. Soms zelfs hoger zoals in sla” aldus Hans Muilerman van Pan-Europe. “Een half pondje sla uit de Nederlandse winkels  bevat gemiddeld meer stoffen met hormonale werking dan de anticonceptiepil”.

De totale hoeveelheid hormoonverstorende stoffen per product overschrijdt  bovendien dikwijls de EU-norm voor baby- en peutervoeding[v] (0,01 mg/kg). Bijvoorbeeld voor aardbeien, appel, sperzieboon wordt deze norm gemiddeld 50x overschreden, tot 136x in sla. Daarbij werden uitschieters gevonden tot 490 x de norm (propamocarb in sla)[vi]. Bijna de helft van de onderzochte en in Nederland geteelde appels is vervuild met Captan – de hoogste gemeten waarde van 0,75 mg/kg is 75x de baby norm. “Terwijl die norm wel wordt gehanteerd voor een potje babyvoeding, wordt er bij verse producten de hand mee gelicht. Dit is onacceptabel. Ouders moeten hun opgroeiende baby’s veilig een zelfgemaakte hap kunnen geven. En vooral voor zwangere vrouwen is het belangrijk dat ze groenten en fruit zonder hormoon verstorende stoffen consumeren – het gaat direct door de placenta naar het kind” concludeert Margriet Samwel van WECF.

In de biologische producten werden geen pesticidenresten aangetroffen. “Gelukkig waren ook een aantal conventionele producten met weinig of geen pesticideresiduen vervuild, zoals bloemkool, broccoli, champignons, Chinese kool, courgette, rode biet, rode kool, witte kool en uien – eet dus liever dit soort winterkost, dan sla en aardbeien voor het kerstmaal” zegt Marie Kranendonk van WECF.

WECF raadt zwangere en borstvoeding gevende vrouwen aan om zoveel mogelijk biologische producten te eten en die ook voor bereiding van baby- en kindervoeding te gebruiken.

De Europese Unie heeft in 2009 besloten dat er in het geheel geen blootstelling mag zijn aan hormoonverstorende residuen van pesticiden in voedsel – waarom gebeurt er dan niets? WECF is zeer bezorgd en vraagt om wetgeving die deze hormoonverstorende pesticiden verbiedt.
Hormoonverstorende stoffen zijn bijzonder gevaarlijk voor het ongeboren kind en baby’s. Zelfs kleine doses kunnen de ontwikkeling onomkeerbaar in de war sturen. Volgens nieuwe inzichten van de wetenschap kan dit mogelijk leiden tot hersenschade, verminderde vruchtbaarheid en chronische ziekten bevorderen als diabetes, obesitas en borst –of prostaatkanker[vii].

Kinderen verdienen ‘Een Veilig Nest’.  WECF (Women in Europe for a Common Future) werkt hard aan een gezond leefmilieu voor iedereen. Een Veilig Nest, is een bewustwordingscampagne van WECF, speciaal gericht op het creëren van een veilige omgeving voor baby’s en jonge kinderen. Want ook al tijdens de zwangerschap kan blootstelling aan gevaarlijke stoffen negatieve gevolgen hebben. Een Veilig Nest voorziet ouders van duidelijke informatie, werkt samen met wetenschappers en pleit zowel in Den Haag als Brussel voor strengere wetgeving.

[i] Women in Europe for a Common Future – netwerk van vrouwen voor een duurzame toekomst – is een internationaal netwerk van 150 vrouwen en milieuorganisaties uit 50 landen die zich inzetten voor een gezond milieu
[ii] Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, 2012, Bestrijdingsmiddelen op groente en fruit, controle resultaten. http://www.vwa.nl/onderwerpen/meest-bezocht-a-z/dossier/bestrijdingsmiddelen-op-groente-en-fruit/controleresultaten
[iii] REGULATION (EC) No 1107/2009, VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 21 oktober 2009
betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen en tot intrekking van de Richtlijnen 79/117/EEG en 91/414/EEG van de Raad
[iv] Pesticide Action Network (PAN) Europe onderzocht de hoeveelheid  hormoonverstorende pesticiden in groenten en fruit op de Europese markt. De resultaten lieten zien dat residuen van zeker 30 hormoonverstorende pesticiden voorkwamen op een groot aantal producten. Dit is gepubliceerd op de PAN website ‘Verstorend Voedsel’ en in hun duidelijke Consumentengids.
[v] Europese Richtlijn 91/321/EEG van de Commissie van 14 mei 1991 inzake volledige zuigelingenvoeding en opvolgzuigelingenvoeding; vervangen in 2008 door richtlijn 2006/141/EG
[vi] WECF analyseerde de metingen van de NVWA (2) en vond hormoonverstorende pesticide residuen (cumulatief) van 0,48 mg/kg in appels, 0,50 mg/kg in sperzieboon en aardbeien en 1,36 mg/kg in kropsla/bindsla.
[vii] European Environmental Agency (EEA) Technical report No 2/2012 The Impact of Endocrine Disrupters
EH Report: Developmental origins of non-communicable disease: http://www.ehjournal.net/content/11/1/42

Groeiremming nadelig voor vruchtbaarheid

Promovendus Emile Hendriks onderzocht langetermijneffecten van groeiremming met geslachtshormonen
Groeiremming door middel van hoge doses geslachtshormonen geeft op lange termijn een verhoogd risico op verstoorde vruchtbaarheid bij vrouwen, toegenomen ongewenste kinderloosheid en versnelde veroudering van de eierstokken. Behandeling van lange meisjes met hoge doses geslachtshormonen wordt daarom afgeraden als er geen medische noodzaak voor bestaat. Emile Hendriks promoveert op 13 december op zijn onderzoek naar effecten van behandeling van jongens en meisjes met geslachtshormonen.

Sinds de jaren ’50 van de vorige eeuw worden lange jongens en meisjes vooral in Noord-Europa en Australië behandeld met hoge doses geslachtshormonen om de groei te remmen. Deze behandeling zorgt voor het sluiten van groeischijven in de pijpbeenderen. De laatste jaren is de vraag naar de behandeling afgenomen, mogelijk doordat bovengemiddelde lengte tegenwoordig meer geaccepteerd is. De behandeling werd vooral ingezet op psychosociale gronden; er zijn in feite geen medische redenen voor behandeling van extreme lengte.

Emile Hendriks heeft onderzoek gedaan naar de langetermijneffecten van behandeling met hoge doses geslachtshormonen ter groeiremming van lange jongens en meisjes. Deze behandeling geeft op de lange termijn een verhoogd risico op vruchtbaarheidsstoornissen bij vrouwen. De maandelijkse vruchtbaarheid neemt significant af en de kans op zwangerschap daarom ook. Als gevolg hebben behandelde vrouwen een hoger risico op ongewenste kinderloosheid. Dit effect is afhankelijk van de hoeveelheid geslachtshormonen: lagere doses geven minder vruchtbaarheidsstoornissen. Tevens hebben vrouwen die behandeld zijn met geslachtshormonen, een hoger risico op tekenen van versnelde veroudering van de eierstokken en uitputting van de eicelvoorraad. Mogelijk is dit de reden van de verminderde vruchtbaarheid. Verder onderzoek is noodzakelijk om dit op te helderen.

Hendriks: “Wij verwachten dat voor veel meisjes de voordelen van lengtereductie niet zullen opwegen tegen het risico op verminderde vruchtbaarheid en mogelijk vervroegde overgang. Op basis van onze resultaten raden wij daarom het verder voortzetten van de behandeling van lange meisjes met hoge doses geslachtshormonen af.”

Bij het uitblijven van zwangerschap na een jaar onbeschermde gemeenschap adviseert Hendriks een bezoek aan een gynaecoloog.

Hendriks: “Wij willen de vrouwen die behandeld zijn voor lange lengte in het verleden, bewust maken van het risico op verminderde vruchtbaarheid en hen adviseren, een zwangerschap niet onnodig uit te stellen. De gynaecoloog zou de eicelvoorraad in kaart kunnen brengen.”

De vruchtbaarheid en de zaadcelkwaliteit van mannen die behandeld zijn met geslachtshormonen lijken daarentegen niet aangedaan. De testosteronproductie is echter significant lager bij deze mannen. Aangezien de testosteronproductie verder afneemt met de leeftijd, is het mogelijk dat deze mannen op latere leeftijd toch klachten krijgen van te lage testosteronspiegels en dan testosteronbehandeling behoeven. Hendriks: “De behandeling van jongens lijkt daarmee vooralsnog veilig met de kanttekening dat eenmalige controle van de testosteronspiegels rond 50-jarige leeftijd wenselijk lijkt.”

Eerste terugplaatsing eierstokweefsel bij ex-kankerpatiënte

Op 28 november plaatsten artsen in het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) voor de eerste maal in Nederland eierstokweefsel terug. Dit gebeurde bij een vrouw die in het verleden behandeld is voor kanker en door de behandeling onvruchtbaar werd. Zij koos er destijds voor om eierstokweefsel te laten invriezen, zodat ze later mogelijk alsnog een kind kon krijgen

Gynaecologen hebben bij de patiënte het ontdooide eierstokweefsel teruggeplaatst in de achtergebleven eierstok. Deze functioneerde niet meer vanwege de behandeling tegen kanker. Na ongeveer vijf maanden zal blijken of het teruggeplaatste weefsel voor een terugkeer van de eisprong zorgt. Is dat het geval, dan is een natuurlijke zwangerschap in principe mogelijk.

Kans op succes

In andere landen is deze innovatieve behandeling al vaker uitgevoerd. De medische literatuur beschrijft 17 gevallen waarin een kind geboren werd na terugplaatsing van eierstokweefsel bij door chemotherapie onvruchtbaar geraakte vrouwen. De richtlijn voor terugplaatsing van ontdooid eierstokweefsel is door leden van het  Nederlands Netwerk Fertiliteitspreservatie opgesteld. Dit protocol is inmiddels goedgekeurd door de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) en de Vereniging voor Klinische Embryologie (KLEM).

Alternatief

Het invriezen van eierstokweefsel is met name geschikt wanneer snel met de behandeling tegen kanker moet worden gestart. Dan is er is namelijk geen tijd om de eierstokken met hormonen te behandelen. Als de behandeling minder haast heeft, is het ook mogelijk om na hormonale stimulatie embryo’s of eicellen in te vriezen.

PROTECT zwangerschapsonderzoek naar gebruik geneesmiddelen in de zwangerschap

 Help het verzamelen van gegevens over het gebruik van geneesmiddelen tijdens de zwangerschap te verbeteren.

Als aanstaande moeder wil je er zeker van zijn dat eventuele geneesmiddelen die je gebruikt tijdens de zwangerschap veilig zijn voor je baby. Veel vrouwen gebruiken zo weinig mogelijk geneesmiddelen wanneer ze zwanger zijn, maar bij bijvoorbeeld een infectie of een chronische aandoening heb je vaak geen keus. Meestal is dit geen probleem, veel geneesmiddelen zijn veilig. Maar omdat nog niet van alle geneesmiddelen bekend is of ze veilig zijn en er steeds nieuwe geneesmiddelen op de markt komen, blijft het nodig dit te onderzoeken.

Het PROTECT zwangerschapsonderzoek wordt uitgevoerd om nieuwe manieren te testen voor het verzamelen van informatie over levensstijl, gezondheid en het gebruik van geneesmiddelen gedurende de gehele zwangerschap bij een groot aantal zwangere vrouwen. Deze informatie is nodig om meer te weten te komen over de veiligheid van geneesmiddelen tijdens de zwangerschap, zodat het ze advies kunnen verbeteren dat wordt gegeven aan zwangere vrouwen die geneesmiddelen moeten gebruiken.

Met dit onderzoek wil het PROTECT zwangerschapsonderzoek antwoorden vinden op de volgende vragen:

• Hoe worden geneesmiddelen gebruikt tijdens de zwangerschap? Er wordt informatie verzameld over het gebruik van geneesmiddelen met en zonder recept, evenals over het gebruik van kruidenpreparaten en homeopathische middelen.

• Er worden vragen gesteld over levensstijl om meer te weten te komen over hoe dit tijdens de zwangerschap van invloed kan zijn op vrouwen en hun baby’s.

• Wat is de beste manier om informatie te verzamelen over geneesmiddelengebruik, gezondheid en levensstijl tijdens de zwangerschap?

• Kan informatie over geneesmiddelengebruik rechtstreeks door zwangere vrouwen worden gegeven in plaats van door artsen, apothekers of verpleegkundigen?

Als je meedoet aan dit onderzoek zullen een aantal vragen gesteld worden over je medische voorgeschiedenis, je levensstijl en de geneesmiddelen die je gebruikt. Je kunt zelf kiezen hoe vaak je een vragenlijst wilt invullen, een of twee keer per maand. Meedoen kan via internet of per telefoon, via een automatisch systeem. Het beantwoorden van de vragen zal vaak niet meer dan een paar minuten in beslag nemen.

Voor meer informatie over deze studie en details over deelname, ga naar de website, bel het gratis nummer of zoek op sociale media.

Website: pregnancystudy4.eu

Telefoonnummer: 0800 8786006

Europese subsidie voor VUmc-onderzoek naar nieuwe thuistest baarmoederhalskanker

Alleen naar de gynaecoloog als het écht nodig is

De European Research Council (ERC) heeft een subsidie van zo’n 2 miljoen euro toegekend aan patholoog Chris Meijer, verbonden aan VUmc. Hij zal zich vooral richten op de ontwikkeling van biomarkers die in staat zijn om nauwkeurig voorstadia van baarmoederhalskanker te herkennen in een HPV-thuistest. Na een dergelijke thuistest hoeven vrouwen alleen naar de gynaecoloog als er daadwerkelijk sprake is van (een voorstadium van) baarmoederhalskanker.

Vrouwen die een thuistest doen waaruit blijkt dat zij HPV-positief zijn, moeten nu allemaal naar de gynaecoloog of huisarts om alsnog een uitstrijkje te laten maken om te zien of er ook afwijkende cellen in het uitstrijkje zitten. Is dat het geval, dan worden zij naar de gynaecoloog verwezen voor een inwendig onderzoek. Zo’n 7% van de geteste vrouwen blijkt HPV-positief. Van hen heeft een derde ernstig afwijkende baarmoederhalscellen die behandeld moeten worden.

Met behulp van nieuw te ontwikkelen biomarkers – ‘meetbare’ DNA afwijkingen – in het door de vrouw zelf afgenomen vaginale materiaal, wil de groep van Meijer de vrouwen met een sterk verhoogd risico op baarmoederhalskanker al direct in de HPV- thuistest identificeren. Hiermee wordt voorkomen dat een heleboel vrouwen onnodig inwendige onderzoeken ondergaan. Dat voorkomt ongerustheid bij de vrouwen en scheelt de maatschappij bovendien geld.

Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker

Elke Nederlandse vrouw krijgt vanaf haar 30ste verjaardag een uitnodiging deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Daarvoor moet zij naar de huisarts om een uitstrijkje te laten maken, dat in het laboratorium onderzocht wordt op afwijkende cellen.

Al jaren is prof.dr. Meijer van VUmc bezig met het ontwikkelen en verfijnen van een HPV-thuistest.  Dat is een test waarmee vrouwen thuis, zelf vaginaal materiaal kunnen afnemen en dat kunnen opsturen naar het laboratorium.

De HPV-thuistest heeft twee voordelen. Ten eerste gaan veel vrouwen om verschillende redenen niet naar de huisarts voor een uitstrijkje. Met de meer laagdrempeliger thuistest kunnen deze vrouwen toch getest worden op baarmoederhalskanker, wat levens scheelt. Ten tweede kijkt de HPV-thuistest naar de aanwezigheid van het HPV-virus, dat baarmoederhalskanker kan veróórzaken. Met de HPV-test ben je er dus eerder bij dan bij het traditionele uitstrijkje, dat kijkt naar cellen die al afwijkend zijn. De gezondheidsraad heeft de minister dan ook geadviseerd het uitstrijkje voor cytologisch (cellen)onderzoek in het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker te vervangen door een HPV-test.

Totaal aantal rokende zwangere vrouwen daalt

Laagopgeleide vrouwen roken nog vaak door tijdens de zwangerschap

Laagopgeleiden zwangeren roken vaak door

Helaas roken vooral laagopgeleiden zwangeren door: 1 op de 8 van hen rookt de hele zwangerschap dagelijks 5 sigaretten of meer. Er valt dus gezondheidswinst te behalen voor moeder en kind als ook laagopgeleide zwangere vrouwen stoppen met roken.

Bron: TNO